---
title: "7.3 Bedrijfsresultaat"
canonical: "https://www.natuurinclusieve-akkerbouw.nl/space/na02/11272244/7.3+Bedrijfsresultaat"
format: markdown
---
---

In plaats van te zoeken naar maximale hoeveelheden op te brengen mest kan er worden gezocht naar optimale bemestingshoeveelheden. Met inzet van organische mest en bodemverbeteraars investeer je in de toekomst. De effecten van deze investeringen verschillen per gewas, bodemtype en beheer.

Kunstmest kost meer per ton, maar de nutriënten zijn geconcentreerder waardoor er in de praktijk minder van gebruikt hoeft te worden. Vaste of ruige stalmest is per ton vele malen goedkoper dan kunstmest, maar vaste mest is minder geconcentreerd en te sturen op de gewas behoefte, waardoor er meer nodig is. Als men de kosten per kilogram stikstof of fosfaat bekijkt (*Tabel*), is kunstmest goedkoper per kilogram nutriënt.

Voor het uitrijden van drijfmest krijgt men geld toe. Daardoor zit er een verdienmodel op het toepassen van drijfmest ook al is het een minder goede bemesting. De kosten van vaste mest kunnen verlaagd worden door de samenwerking tussen een akkerbouwbedrijf en een veehouderij (*Tabel*). Dit kan bijvoorbeeld door een daling in de transportkosten en eventueel voerproductie voor de veehouder.  
  


*Tabel: Kosten en baten overzicht voor het gebruik van verschillende mesttypen.*

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Prijs per ton**<br>(€/ton) | **Gemiddeld gebruik**<br>(ton/ha) |
| Kunstmest | 214 <sup>1</sup> - 351 <sup>2</sup> | 0,7 <sup>1</sup> - 1 <sup>2 </sup> |
| Drijfmest | + 6 <sup>4</sup> – 8 <sup>5</sup> (geld toe) | 25 – 35 <sup>3</sup> |
| Vaste mest | 3,50 - 6,50 | 15 – 20 <sup>3</sup> |
| Compost | 5 <sup>6</sup> | 10 – 25 <sup>6</sup> |
| Bokashi | Eigen productie 10 – 15; inkoop 20 - 60 <sup>6</sup> | 10 - 25 <sup>6</sup> |

<span style="color: #33cccc">[1] </span>Voor kalkammonsalpeter uit de KWIN.  
<span style="color: #33cccc">[2] </span>Voor tripelsuperfosfaat uit de KWIN.  
<span style="color: #33cccc">[3] </span>Voor zomergerst en zetmeelaardappelen op zand in Oost-Groningen.  
<span style="color: #33cccc">[4]</span> Voor rundveemest uit de KWIN.  
<span style="color: #33cccc">[5] </span>Voor varkensmest uit de KWIN.  
<span style="color: #33cccc">[6] </span>Uit Janmaat, Leen. "Verwerken van maaisel voor landbouwkundig gebruik: Waarde van compost, bokashi en bermgraskuil als meststof."  
  


Compost en bokashi zijn relatief duur vergeleken met drijfmest of kunstmestsoorten (*Tabel*). Zeker aangezien de concentraties van nutriënten hierin nog lager zijn en er onrealistisch grote hoeveelheden moeten worden uitgereden om de gewasbehoeften te behalen. Vandaar dat compost en bokashi meer bodemverbeteraar zijn dan voor bemesting. Compost verdient zichzelf bij veel teelten terug op de lange termijn door de geleidelijke afgifte van nutriënten en de zeer goede bodemverbetering afhankelijk van het bodemtype. In Oost-Groningen wordt geconcludeerd dat op zand compost en bokashi tot hogere opbrengsten leiden. Bokashi kost tussen de €20,- en €60,-/ton, maar dit kan je in eigen beheer maken. Hiervoor is wel groen materiaal nodig en de toevoeging van schelpen, klei en micro-organismen. Bij het zelf maken van bokashi zijn de kosten rond de €10,- tot €15,-/ton, wanneer alleen de aankoop van de materialen wordt gerekend (exclusief de werkkosten van inkuilen, opslag en uithalen (zie *Tabel*).

Bij de stap van drijfmest naar vaste mest, compost, champost, bokashi of andere bodemverbeteraars zijn ook aanpassingen op het bedrijf nodig. Andere machines en opslag moeten worden aangeschaft, aangelegd of gebruikt.

  


![image](media://7968d0f0-1131-475c-b5cc-9f7c29d21eef)

*Hier wordt bokashi gemaakt met kleimineralen, zeeschelpenkalk, microferm en organisch materiaal. Dit wordt gefermenteerd onder zuurstofarme omstandigheden. Beeld: ©Irma Corten, Zilverberg advies.*